Vraag & antwoord:
Energiegebruik

Een nieuw huis is zeer energiezuinig. Dat is mooi, maar hoe onderhoudt u die duurzame installaties? En hoe krijgt u uw kierdichte huis geventileerd? De antwoorden op dit soort vragen leest u hier.

Krijg ik meer hypotheek voor een energiezuinig huis?

Doordat u in een energiezuinig huis minder betaalt voor energie, houdt u meer geld over voor andere uitgaven. Daarom kunt u voor een energiezuinig huis een hogere hypotheek krijgen.

Inkomenstoets voor hypotheek

Bij het bepalen van wat u mag lenen voor de aankoop van uw huis, doet de bank een inkomenstoets. Zij kijkt daarbij naar de verhouding tussen de hoogte van de hypotheek en de hoogte van uw inkomen. Maar er zijn ook andere factoren die bepalen hoeveel u bij een bepaald inkomen kunt lenen. De overheid stelt hier jaarlijks tabellen voor vast.

Meer lenen bij energiezuinig huis

Als het huis voldoende energiezuinig is, mag u meer lenen. De bank mag dan een bepaald bedrag buiten de inkomenstoets houden. Dit wordt ook wel de vrijstelling genoemd. Hoeveel meer u kunt lenen, hangt af van hoe zuinig uw huis precies is. Alle nieuwbouwhuizen met een zogeheten energieprestatiecoëfficiënt (EPC) van 0,6 of minder zijn energiezuinig genoeg om voor een vrijstelling in aanmerking te komen.

Voorwaarden voor vrijstelling

De overheid stelt ieder jaar opnieuw de hoogte van de vrijstelling en de exacte voorwaarden vast. Deze voorwaarden kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op de EPC, het energieopwekkend vermogen van het huis en de garantie die de leverancier geeft op de energieprestatie. Ook komt u pas voor een vrijstelling in aanmerking als uw toetsinkomen boven een bepaalde grens ligt.

Vraag uw bank naar deze regeling

Banken zijn voorzichtig met geld uitlenen. Als ze u te veel lenen, lopen ze meer risico dat u uw lening niet kunt aflossen. Daarom informeren zij u zelden uit zichzelf over de mogelijkheid om extra hypotheek te krijgen voor een energiezuinig huis. U doet er dus goed aan er zelf actief bij uw bank naar te vragen.

Meer informatie:

Wat heeft mijn huis te maken met milieu en klimaat?

20 procent van alle fossiele energie wordt gebruikt om te wonen. Dat zorgt voor een flink deel van de uitstoot van CO2. Dat draagt indirect bij aan klimaatverandering. Met een energiezuinig huis is die invloed kleiner.

Energie en duurzaamheid

Duurzaamheid betekent, dat we profiteren van wat moeder aarde ons biedt, zonder dat we de lasten daarvan doorschuiven naar de volgende generatie. Besparing op het gebruik van fossiele energie is een belangrijk aspect van duurzaamheid. Maar duurzaamheid kent meer aspecten:
  • Duurzaam gebouwd. Bijvoorbeeld met gebruik van fsc-gekeurd hout, natuurlijke grondstoffen en emissievrije verf.
  • Zuinig met water. Bijvoorbeeld met waterbesparende installaties, gebruik van een regenton en een onverharde tuin zodat regenwater niet afstroomt naar het riool.
  • Comfortabel, betaalbaar en gezond. Daardoor heeft u meer plezier van uw huis en zult u minder snel verhuizen. Ook dat is duurzaam.

De juiste balans

Bij duurzaamheid draait het om de juiste balans. De koopsom of huurprijs van een duurzaam huis is vaak hoger. Maar, mits goed uitgevoerd, is een duurzaam huis ook beter: gezond voor mens én planeet. Op deze website gaat het vooral om het aspect energie. Op dat gebied worden veel maatregelen getroffen. Als koper of huurder van een nieuwbouwhuis krijgt u daarmee te maken.

Energieprestatie-eisen

De energieprestatie van een woning wordt uitgedrukt in de EPC (energieprestatiecoëfficiënt). Hoe lager de EPC, hoe minder fossiele brandstoffen er nodig zijn voor verwarming en ventilatie. De overheid bepaalt hoe hoog de EPC maximaal mag zijn. Jaar na jaar worden de eisen strenger. Sinds 2015 is de EPC maximaal 0,4. In 2020 is de EPC voor nieuwbouwwoningen 0. Projectontwikkelaars en bouwbedrijven mogen zelf weten met welke maatregelen zij aan de eisen voldoen.

Meer informatie:

Is mijn energierekening straks lager?

In een energiezuinig huis gebruikt u minder energie. En als u minder energie gebruikt, hoeft u ook minder te betalen. Maar of u per saldo minder betaalt dan in uw oude huis, hangt ook van veel andere factoren af.

Woninggebonden energiegebruik

Een deel van uw energiegebruik heeft te maken met het huis. Dit wordt het woninggebonden energiegebruik genoemd. Hieronder valt alle energie die nodig is voor verwarming/koeling, ventilatie, warmtapwater en verlichting. De energieprestatie (EPC) van uw huis is bepalend voor het woninggebonden energiegebruik. Maar let op: in een groot vrijstaand huis met een EPC van 0,4 gebruikt u méér energie dan in een klein appartement met eenzelfde EPC. Dus als u verhuist naar een energiezuinig, maar groter huis, wil dat niet direct zeggen dat u ook minder energie gaat gebruiken. Veel mensen in een oud, slecht geïsoleerd huis zijn eraan gewend dat het niet overal behaaglijk is. Verhuizen zij naar nieuw, goed geïsoleerd huis, dan verandert het stookgedrag en kan de energierekening soms toch nog tegenvallen.

Apparaten in huis

Een ander deel van uw energiegebruik wordt bepaald door alle apparaten in huis. Dit wordt vaak het huishoudelijk energiegebruik genoemd. Hierbij gaat het om huishoudelijke apparaten, kooktoestellen, computers en AV-apparatuur. Denk ook aan energieslurpers zoals een waterbed en een jacuzzi. In een (zeer) energiezuinig huis bepaalt het huishoudelijk energiegebruik vaak het grootste deel van de energierekening. Ook het woongedrag van de leden van uw huishouding speelt een rol. Dus bij gezinsuitbreiding, of als u vaker thuis bent, kan het energiegebruik omhoog gaan.

Uw energierekening

Op de rekening die u van uw energieleverancier krijgt, staan vaste en variabele kosten. De variabele kosten hangen direct af van de hoeveelheid energie u afneemt. Een andere deel bestaat uit vaste kosten voor vastrecht en infrastructuur. De vaste kosten betaalt u altijd, hoe veel of hoe weinig energie u ook afneemt. Daarnaast verschillen de energieprijs en de vaste kosten per leverancier.

Stijgende energieprijzen

In de afgelopen decennia zijn de energieprijzen flink gestegen. De prijs van een kubieke meter aardgas is ieder jaar met gemiddeld acht procent omhoog gegaan. De kWh-prijs jaarlijks met vier procent. Wanneer u energie bespaart, gaat u minder betalen dan wanneer u dat niet doet. Of u dan ook minder gaat betalen, hangt mede af van de energieprijzen.

Meer informatie:

Wat betekent EPC, Energielabel A en nul-op-de-meter?

Leveranciers van nieuwbouwwoningen gebruiken verschillende begrippen om aan te geven hoe goed hun woningen scoren qua energiegebruik. Maar wat betekenen al die begrippen?

Energieprestatiecoëfficiënt (EPC)

De energieprestatiecoëfficiënt (EPC) van uw huis is bepalend voor het woninggebonden energiegebruik: de energie voor verwarming/koeling, ventilatie en warm water. Hoe lager de EPC hoe minder energie het huis gebruikt. Sinds 1 januari 2015 is de EPC van een nieuwbouwwoning maximaal 0,4. Voor een woning met een hogere EPC mag de gemeente geen bouwvergunning (omgevingsvergunning) afgeven. Maar let op: in een groot vrijstaand huis met een EPC van 0,4 gebruikt u méér energie dan in een klein appartement met eenzelfde EPC.

Energielabel A

Ieder nieuwbouwhuis heeft tegenwoordig een Energielabel A. Het energielabel wordt bepaald op basis van de getroffen bouwkundige maatregelen en de toegepaste installaties in huis. Net als bij de EPC heeft het energielabel alleen te maken met woninggebonden energiegebruik en gebruikt een klein huis met label A minder energie dan een groot huis met eenzelfde label.

Energieneutraal

Een energieneutraal huis wordt ook wel nul-energiewoning, energie-nulwoning, energiebalanswoning of EPC-0-woning genoemd. In zo’n huis wordt het gebouwgebonden energiegebruik (verwarming/koeling, ventilatie en warm water) opgewekt met duurzame energie, zoals zonnepanelen op dak. De energie die u gebruikt voor verlichting en huishoudelijke apparaten wordt hierbij niet meegeteld.

Nul-op-de-meter

In een Nul-op-de-meterwoning staat de energiemeter aan het eind van een jaar in principe op dezelfde stand als aan het begin van het jaar. Uw totale energiegebruik is dan gecompenseerd door de levering van energie door uw zonnepanelen op dak: gebouwgebonden én huishoudelijk. Sommige leveranciers van Nul-op-de-meterwoningen garanderen dat onder bepaalde voorwaarden in een prestatiecontract. Dat wil overigens niet zeggen dat u voor energie niets hoeft te betalen. U betaalt nog wel aansluitkosten.

Zelfvoorzienend

Een zelfvoorzienend of autarkisch huis is niet aangesloten op energienetten voor aardgas, warmte of elektriciteit. Alle benodigde energie wordt door het huis zelf opgewekt en eventueel opgeslagen. In de seriematige woningbouw komen deze huizen niet voor.

Meer informatie:

Is all electric de toekomst?

In steeds meer nieuwe woonwijken wordt geen aardgasnet of warmtenet aangelegd. Er is alleen nog elektriciteit. De huizen zijn all electric. Koken doet u elektrisch en verwarmen met een warmtepomp. Is dat de toekomst?

De aardgasvoorraad slinkt

Nederlands aardgas was in ons land altijd ruimschoots en goedkoop voorhanden. Dat is aan het veranderen. Uit de gasbel van Noordoost-Nederland kan steeds minder worden gewonnen en ons land moet steeds meer aardgas importeren. Dat maakt de energievoorziening onzeker.

De energievraag verandert

In een goed geïsoleerd nieuwbouwhuis is de warmtevraag en daarmee de vraag naar aardgas klein. Ook in de keuken wordt minder aardgas gebruikt. De vraag naar elektriciteit voor huishoudelijke toepassingen neemt echter nog steeds toe. Voor netbeheerders is het vaak niet meer rendabel om in een nieuwbouwwijk een aardgasnet aan te leggen.

Er zijn nieuwe technieken beschikbaar

Met de toepassing van een warmtepomp kan elektriciteit met een zeer hoog rendement worden omgezet in warmte. Die techniek is ook voor woningbouw bereikbaar. Met zonnepanelen kan de benodigde elektriciteit worden opgewekt.

Is all electric de toekomst?

Aardgas blijft een belangrijke rol spelen in de Nederlandse energiestructuur. Er zijn geen initiatieven dat bestaande aardgasnetten worden opgeheven. In steeds meer nieuwbouwwijken wordt echter geen (nieuw) aardgasnet aangelegd. Daar zijn de huizen all electric.

Hoe zorg ik voor goed onderhoud van installaties?

Een nieuw huis vraagt voorlopig weinig onderhoud. Mar dat geldt niet voor de installaties voor verwarming en ventilatie. Deze moet u vanaf het begin in goede conditie houden. Dan heeft u er lange tijd veel plezier van.

Verwarming

Uw cv-installatie of warmtepomp moet minstens eens per twee jaar door een onderhoudsbedrijf worden nagekeken. Dit bedrijf reinigt de installatie van binnen en controleert de instellingen. Het is gebruikelijk om hiervoor een onderhoudscontract af te sluiten. Dit contract voorziet ook in service bij een eventuele storing (voor zover dat niet valt binnen de oplevergarantie van het huis). Als bewoner zorgt u er zelf voor dat de waterdruk in het afgiftesysteem op peil blijft. Als u te vaak moet bijvullen, is er ergens een lek. Geef dit dan door aan het onderhoudsbedrijf.

Ventilatie

Bij een installatie voor gebalanceerde ventilatie moet u de filters in de ventilatie-unit reinigen. Hierop verzamelt zich stof dat met de lucht uit het huis wordt afgezogen. U kunt de filters uit de installatie halen en stofzuigen. Doe dit minstens eens per drie maanden. Eens per half jaar moet u de filters vervangen door nieuwe. Ook afzuigventielen in het plafond kunnen vuil worden. U kunt ze losmaken en in een sopje schoonmaken. Pas wel op dat u ze weer goed terugplaatst. Eens per jaar moet de installatie worden nagekeken door een onderhoudsbedrijf. Dit bedrijf bekijkt de ventilatie-unit van binnen en maakt de ventilatiekanalen schoon. Ook wordt gecontroleerd of de installatie nog goed staat afgesteld.

Huurhuis of koophuis?

In een koophuis bent u als eigenaar uiteraard zelf verantwoordelijk voor onderhoud van de installaties in huis. Het is aan te raden voor jaarlijks onderhoud een contract af te sluiten met een professioneel bedrijf. In een huurhuis is de verhuurder verantwoordelijk voor professioneel onderhoud. U bent als huurder wel verantwoordelijk voor het op peil houden van de waterdruk in een cv-systeem en voor het schoonmaken en tijdig vervangen van filters in een ventilatiesysteem. Dit valt onder ‘klein onderhoud’.

Kosten

Een contract voor jaarlijks onderhoud van een verwarmingsinstallatie kost € 50 tot 100 per jaar. Goed onderhoud van een ventilatiesysteem kost ongeveer € 35 tot 50 per jaar (exclusief kanaalreiniging).

Meer informatie:

  • Bij iedere installatie is als het goed is een gebruikershandleiding geleverd. Kijk daarin naar aanwijzingen voor reiniging en onderhoud. Als er geen handleiding is meegeleverd, vraag daar dan om bij de leverancier van uw huis.

Kattenluikje, afzuigkap of dakkapel. Kan dat nog?

Een energiezuinig nieuwbouwhuis is met zorg ontworpen en gebouwd. Als het goed is, is alles met elkaar in balans. Wordt die balans verstoord, dan kan dat ten koste gaan van comfort en de energieprestatie.

Verandering van de thermische schil

De thermische schil is de hele omtrek van het huis: begane-grondvloer, gevels en dak, inclusief kozijnen en ramen. In een energiezuinig huis is de thermische schil goed geïsoleerd en kierdicht. De capaciteit van de installaties is daarop afgestemd. Het is belangrijk dat u de thermische schil handhaaft. Doet u dat niet, dan kan de energiebalans verstoord. Ook al gaat het om onbeduidende ingrepen zoals een kattenluikje in de keukendeur of een (extra) afzuigkap. Als u dat wilt, overleg dan met de leverancier van uw huis welke mogelijkheden er zijn. Voor grotere ingrepen zoals een dakkapel of een uitbouw, zult u een aannemer inschakelen. Maar ook als een professioneel bedrijf een verbouwing uitvoert, wordt het energieconcept veranderd. Niet iedere aannemer gaat daar goed mee om.

Comfortverlies

Een verandering in de thermische schil kan ten koste gaan van de luchtdichtheid van het huis. Dat verstoort het ventilatiesysteem: op sommige plekken ontstaat tocht en op andere plekken is er te weinig frisse lucht. Ook vloerverwarming of wandverwarming kan van slag raken. Als warmte ongecontroleerd naar buiten vliegt, is de capaciteit van de verwarming in sommige kamers misschien niet meer voldoende. Of misschien is de capaciteit voldoende, maar gaat u ongemerkt veel meer energie gebruiken.

Oplevergarantie

De bouwer of ontwikkelaar van uw huis geeft bij oplevering garanties af. Meestal vervallen die wanneer u iets aan de thermische schil verandert. Wanneer u uw huis wilt aanpassen, is het aan te raden hiervoor advies in te winnen bij de oorspronkelijke ontwikkelaar of bouwer ervan. Die kan u adviseren over wat u wel en niet kunt doen.

Meer informatie:

  • Raadpleeg de garantiebepalingen van de leverancier van uw huis.

Ventileren, hoe doe je dat?

Een oud huis "ventileert" vanzelf door kieren en naden. Een nieuw huis is kierdicht en goed geïsoleerd. Daarom is actieve ventilatie nodig: 24 uur per dag. Dat is essentieel voor een gezond binnenklimaat.

Waarom ventileren?

  • Een huishouden brengt gemiddeld 10 tot 15 liter vocht per dag in huis door uitademing en transpiratie, douchen, koken en planten water geven. Te vochtige lucht kan leiden tot schimmel, mijten en biologische allergenen. Het kost bovendien meer energie om een kamer waar de lucht vochtig is, te verwarmen. Een relatieve luchtvochtigheid van 40 tot 60 procent is goed.
  • Mensen en (huis)dieren brengen bij uitademing CO2 in de lucht. Buitenlucht bevat 350 tot 400 ppm CO2 (parts per million). Binnen is een CO2-concentratie van 800 tot 1200 ppm aanvaardbaar. Door slechte ventilatie kan deze waarde echter veel hoger worden. Dat leidt tot loomheid, concentratieverlies en hoofdpijn.
  • Bouwmaterialen, vloerbedekking, meubelen en verf veroorzaken schadelijke emissies zoals radon, vluchtige organische stoffen en formaldehyde. Deze stoffen kunnen leiden tot irritaties en allergieën, ademhalingsproblemen, vermoeidheid en hoofdpijn.

Ventileren

Een nieuwbouwhuis is kierdicht gebouwd. In zo’n huis is actieve ventilatie nodig om het binnenklimaat gezond te houden. Bij actieve ventilatie wordt de lucht in huis voortdurend, 24 uur per dag, ververst. Ook als u niet thuis bent. Er zijn twee technieken mogelijk:
  • Ventilatie met mechanische afvoer en natuurlijke toevoer. De lucht wordt via ventilatiekanalen afgezogen. Verse lucht komt binnen via ventilatieroosters, meestal boven de ramen.
  • Balansventilatie met warmteterugwinning. De lucht wordt via ventilatiekanalen afgezogen en ook ingeblazen. De warmte uit de afgevoerde lucht wordt gebruikt om de verse lucht voor te verwarmen. In de zomer helpt balansventilatie om de warmte buiten te houden.

Nachtventilatie

In de zomer kan nachtventilatie helpen om uw huis koel te houden. Door ’s nachts (dak)ramen open te zetten, verdwijnt overtollige warmte en komt koelere lucht binnen. Bij balansventilatie gebeurt dat automatisch.

Luchten

Bij luchten (ook wel spuien genoemd) wordt een raam of deur korte tijd opengezet. Daarmee ververst u de lucht in de betreffende kamer in één keer. Meestal is een kwartier of een halfuur luchten genoeg. Eenmaal per dag luchten is aan te bevelen, maar te lang luchten is nergens goed voor.

Meer informatie:

Serre: extra kamer of overkapte buitenruimte?

Een serre is een aanbouw aan een huis die meestal voor een groot deel uit glas bestaat. Veel mensen vinden een serre heel prettig. In energiezuinige woningbouw heeft een serre ook een functie voor verwarming en ventilatie.

Buiten de thermische schil

Een echte serre is een ruimte buiten de thermische schil van het huis. Omdat de serre voor een groot deel uit glas bestaat, ontvangt deze veel warmte van de zon. Ongeveer negen maanden van het jaar is dat voldoende voor een aangename temperatuur. De serre fungeert dan als aangename extra woonkamer met veel licht en frisse lucht.

Niet in de winter

Een serre is niet geïsoleerd en er is geen verwarming aangebracht. In de wintermaanden is het er daarom meestal koud. Het is belangrijk om de deur(en) tussen de woonkamer en de serre dan dicht te houden. Het kost zeer veel energie om tijdens koude dagen de serre bij te verwarmen met een elektrisch kacheltje. Dat is niet de bedoeling.

Voorverwarmde ventilatielucht

In energiezuinige huizen kan een serre worden gebruikt om ventilatielucht voor te verwarmen. Het ventilatiesysteem ‘kiest’ automatisch waar verse buitenlucht wordt aangezogen: aan de schaduwkant van het huis (koud), of uit de serre (voorverwarmd). Vooral in de wintermaanden geeft dit energiebesparing.

Uitbouw

Als uw huis een uitbouw heeft die binnen de thermische schil valt, dan heet dat geen serre, ook al kan het in de beleving hetzelfde zijn. Een uitbouw heeft dubbel of drievoudig glas en is goed geïsoleerd. Er is verwarming aangebracht en de temperatuur kan gelijk zijn aan die in de woonkamer.

Hoe stel ik de thermostaat goed in?

In een goed geïsoleerd huis is een gelijkmatige temperatuur het meest efficiënt. Met een goede instelling van thermostaten bereikt u dat. Een gelijkmatige warmte vergroot bovendien uw wooncomfort.

Kamerthermostaten

Met een kamerthermostaat blijft de temperatuur in huis op een niveau dat u vooraf instelt. Als de temperatuur onder dat niveau zakt, slaat de verwarming aan. Komt de temperatuur erboven, dan gaat de verwarming weer uit.
  • Veel woningen hebben één kamerthermostaat. Die hangt dan in de woonkamer. De verwarming in het hele huis wordt geregeld op basis van de temperatuur in de woonkamer.
  • Andere woningen hebben in iedere kamer een thermostaat. Daarmee kunt u de temperatuur per vertrek regelen.

Klokthermostaat

De meeste thermostaten zijn programmeerbaar en hebben een ingebouwde klok. Met zo’n klokthermostaat kunt u de gewenste temperatuur voor een langere periode instellen met verschillende temperatuurniveau in verschillende tijdvakken. Voordat u gaat slapen gaat de verwarming automatisch laag. Bij langdurige afwezigheid zet u de klokthermostaat op vakantiestand.

Radiatorthermostaat

Radiatoren worden vaak apart geregeld met een thermostatische radiatorkraan. Met deze kraan staat de radiator wel of niet aan, afhankelijk van de temperatuur ter plaatse. Het heeft geen zin om de radiatorthermostaat ‘even helemaal open’ te draaien als u tijdelijk extra warmte wilt hebben. Door de radiatorthermostaten en de klokthermostaat in de woonkamer goed in te stellen, verdeelt u de warmte in het hele huis. U zult even moeten puzzelen wat het meest comfortabel is.

Nachtverlaging: zin of onzin?

  • In zeer energiezuinige of energieneutrale huizen is nachtverlaging niet nodig. Het huis verliest zó weinig warmte, dat tijdelijk opwarmen meer energie kost dan nachtverlaging zou uitsparen.
  • In andere nieuwbouwhuizen is nachtverlaging wel aan te bevelen. U kunt de thermostaat ‘s nachts op 15 graden zetten. In huizen met vloerverwarming of wandverwarming is een nachtverlaging van maximaal twee graden ten opzichte van overdag aan te bevelen.

Meer informatie: